Brama do Puszczy

Leśny kurak

Tak jak ryś, ze względu na swój skryty tryb życia, często określany jest Duchem Puszczy, tak Jarząbka nazywa się jej duszkiem. I nie bez powodu. Choć w Puszczy jest ich o wiele, wiele więcej niż rysi, szacuje się, że jest ich tu około 1000 par, to jednak spotkanie oko w oko, należy do rzadkości. A to z kilku powodów. Podobnie jak rysie prowadzą bardzo skryty tryb życia. Środowisko ich życia to trudno dostępne bory i lasy mieszane, z bogatym podszytem i gęstym runem. Można je też spotkać w iglastych młodnikach i po-kornikowych zwałowiskach, w których świetnie sprawdza się ich maskujące ubarwienie. To wszystko sprawia, że zobaczenie tego najmniejszego z leśnych kuraków należy do rzadkości. Trochę częściej można jarząbka usłyszeć. Na wiosnę i jesienią jego charakterystyczny gwizd roznosi się w wielu miejscach w Puszczy. Są to ptaki ściśle terytorialne, aktywnie broniące swojego terytorium.

Czasem też, można usłyszeć w lesie charakterystyczny furkot ich skrzydeł, kiedy spłoszone podrywają się z ziemi, aby przysiąść gdzieś wysoko na niedostępnej gałęzi. Bo trzeba wiedzieć, że jarząbki są bardzo pewne swojego maskowania i często widząc intruza, dużo wcześniej niż my jesteśmy w stanie je zobaczyć, obserwują i oczekują do ostatniej chwili z odlotem, który przecież zdradza ich obecność.

Zachowania

Tak jak pisałem wcześniej, jarząbek jest ptakiem terytorialnym, nie odlatującym na zimę, który w okresie lęgowym wije gniazdo wprost na ziemi pod okapem z gałęzi lub pod osłoną krzaków i korzeni. Niewiele wiadomo o życiu rodzinnym jarząbków. Jedno jest pewne. Są to najbardziej wierne ptaki w rodzinie kuraków. Pary łączą się już jesienią w trakcie tzw. toków pozornych. Po zawiązaniu stadła, kogut swój przyszły teren lęgowy zaznacza donośnym gwizdem i przelatywaniem z furkotem z miejsca na miejsce. Po tym okresie samiec i samica rozdzielają się na okres zimy, aby na wiosnę przystąpić do wspólnych toków, których konsekwencją jest zazwyczaj 8 do 14 jasnobrązowych, nakrapianych jaj. Jaja wysiaduje tylko samica. Okres wysiadywania to zazwyczaj 21-25 dni. W tym czasie samiec przebywa w pobliżu gniazda, dołączając do rodziny zaraz po wykluciu młodych. Jarząbki są tzw. zagniazdownikami, a to oznacza, że młode opuszczają gniazdo natychmiast po wykluciu. Młode już w wieku 15 – 20 dni zaczynają podlatywać. W tym czasie opiekują się nimi oboje rodzice. Pełną dojrzałość Jarząbki uzyskują w wieku ok 40 dni. Po okresie wychowu młodych, wczesną jesienią, dorosłe ptaki żyją już oddzielnie. Ze względu na utratę siedlisk Jarząbek należy do ptaków silnie zagrożonych. Mimo to w Polsce nie zniknął z listy ptaków łownych i nadal się na niego poluje.

Spotkanie

Może to kwestia ilości czasu, jaką w początku tego roku, ze względu na korona wirusa, spędziłem w lesie, a może po prostu szczęście. Faktem jest, że do swojej listy siedlisk i miejsc gdzie spotkałem lub słyszałem Jarząbki, dopisałem kilkanaście kolejnych miejsc. Czasami było to spotkanie oko w oko, czasami tylko słyszane donośne gwizdy. Jedno z tych spotkań było wyjątkowe dlatego, że udało się je uwiecznić. Choć w trudnym po-kornikowym zwałowisko, to jednak było to najlepsze spotkanie w tym roku zakończone serią zdjęć. Samica Jarząbka siedziała skryta pod jednym ze zwalonych, świerkowych konarów. W tym czasie samiec to przebiegał, to przelatywał z miejsca na miejsce, głośno zaznaczając swoją obecność donośnym gwizdaniem. Z tego właśnie spotkania są prezentowane we wpisie zdjęcia. Mam nadzieję, że opis i zdjęcia przybliżą Wam tego niezwykłego, tajemniczego ptaka. Mieszkańca leśnych ostępów, którego powinniśmy otoczyć należytą opieką, aby nie zniknął z Puszczy tak jak Głuszce i Cietrzewie.Co o tym myślicie?
Napiszcie w komentarzu lub wiadomości.